AQSh va Eron o‘rtasidagi harbiy mojaro tez sur’atlarda kengaymoqda. To‘rtinchi kunga kirgan to‘qnashuv fonida seshanba kuni Ar-Riyoddagi AQSh elchixonasi dronlar hujumiga uchradi. Prezident Donald Tramp javob zarbasi “tez orada” bo‘lishini ma’lum qildi va mojaro avval taxmin qilingan to‘rt haftadan ham uzoq davom etishi mumkinligini bildirdi.
Harbiy harakatlar: Isroil ikki yo‘nalishda zarba bermoqda
Isroil bir vaqtning o‘zida Eron va Livandagi nishonlarga zarba berayotganini ma’lum qildi. Tehron qo‘llab-quvvatlaydigan “Hizbulloh” guruhi Tel-Avivga raketa va dronlar bilan hujum qilganidan so‘ng, Isroil armiyasi javob operatsiyalarini kengaytirgan.
Isroil Mudofaa vaziri Isroil Kats va Bosh vazir Binyamin Netanyaxu Livan janubida qo‘shimcha hududlarni nazoratga olishga ruxsat berganini ma’lum qildi. Rasmiylarga ko‘ra, maqsad – chegaradosh aholi punktlariga hujumlarning oldini olish.
Bozorlar: Riskdan qochish kayfiyati kuchaydi
Geosiyosiy keskinlik moliya bozorlariga bosim o‘tkazmoqda. AQSh fyucherslari va Osiyo fond bozorlari pasaydi. Investorlar xavfsiz aktivlarga yo‘nala boshladi.
Oltin fyucherslari ko‘tarilgan bo‘lsa-da, spot narxlar kun davomida o‘sishni yo‘qotdi. Bozor ishtirokchilari mojaroning yanada kengayishi ehtimolini baholamoqda.
Energetika xavfi: Hormuz bo‘g‘ozi yopilishi mumkin
Eron Hormuz bo‘g‘ozini yopgani va ushbu strategik suv yo‘lagi orqali o‘tishga urinadigan kemalarga zarba berilishi mumkinligi haqida ogohlantirgani xabar qilindi. Bu esa global energiya ta’minoti uzilishi xavfini keskin oshirdi.
Neft narxlari ko‘tarildi, chunki investorlar ta’minot zanjiridagi ehtimoliy uzilishlarni inobatga olmoqda. Hormuz bo‘g‘ozi dunyodagi eng muhim neft tranzit yo‘laklaridan biri hisoblanadi.
Texnologik infratuzilma zarba ostida
Mojaro Yaqin Sharqdagi texnologik infratuzilmaga ham ta’sir ko‘rsatdi. Amazon Web Services bir nechta ma’lumotlar markazlari dron hujumlari oqibatida vaqtincha ishlamay qolganini ma’lum qildi.
Bu holat mintaqadagi raqamli xizmatlar va biznes jarayonlariga qo‘shimcha xavf tug‘dirishi mumkin.
Xulosa
Mojaroning kengayishi nafaqat harbiy, balki iqtisodiy va texnologik sohalarga ham ta’sir ko‘rsatmoqda. Energiya ta’minoti, moliya bozorlari va mintaqaviy xavfsizlik masalalari global darajada diqqat markaziga chiqdi. Vaziyatning keyingi rivoji xalqaro hamjamiyat va investorlar tomonidan sinchkovlik bilan kuzatilmoqda.
