AI Aksiyalaridagi Pasayish va 1987-Yilgi Birja Inqirozi: Jim Kreymerdan Muhim Saboq

Sun’iy intellekt (AI) va data-markaz aksiyalarining pasayishi kompaniyalar inqirozini anglatadimi? CNBC eksperti Jim Kreymer 1987-yilgi «Qora dushanba» misolida hozirgi bozor vaziyatini tahlil qiladi.

So‘nggi paytlarda sun’iy intellekt (AI) sektoriga aloqador aksiyalarda kuzatilayotgan pasayish investorlar orasida xavotir uyg‘otmoqda. Biroq moliya tahlilchisi va CNBC telekanalining “Mad Money” dasturi boshlovchisi Jim Kreymerning fikricha, aksiya narxlarining tushishi har doim ham kompaniyalarning moliyaviy holati yomonlashganini anglatmaydi. U hozirgi vaziyatni 1987-yilgi mashhur birja inqirozi bilan qiyoslaydi.

1987-Yilgi «Qora Dushanba» Qanday Saboq Bergan?

1987-yilning 19-oktabrida Dow Jones indeksi bir kunda 22,6 foizga qulagan va tarixga «Qora dushanba» nomi bilan kirgan edi. Ushbu keskin pasayishga aslida kompaniyalarning kuchsizlanishi emas, balki xatarlardan himoyalanish uchun o‘rnatilgan avtomatlashtirilgan savdo tizimlari (portfolio insurance) sabab bo‘lgan. Ommaviy va nazoratsiz avtomatik sotuvlar mustahkam kompaniyalar aksiyalarini ham asossiz ravishda pastga tortgan.

Kreymer ta’kidlaganidek:

«Kompaniyalar moliyaviy jihatdan juda kuchli bo‘lishiga qaramay, nazoratsiz avtomatik sotuvlar aksiyalarni qulatdi. Vaqt o‘tib qaralsa, bu aslida uzoq muddatli investorlar uchun ajoyib xarid imkoniyati bo‘lgan ekan».

AI Sektoridagi Hozirgi Vaziyat: Bozor Asl Qiymatdan Uzilmoqdami?

Bugungi kunda S&P 500 va Nasdaq indekslarida, ayniqsa yarimo‘tkazgichlar hamda data-markazlar (ma’lumotlar markazi) aksiyalarida xuddi shunday holat kuzatilmoqda. Kompaniyalarning fundamental ko‘rsatkichlarida — daromad yoki buyurtmalar hajmida hech qanday salbiy o‘zgarish bo‘lmasa-da, aksiyalar birgalikda arzonlashmoqda.

Kreymerning fikricha, bunga fond bozoridagi texnik jarayonlar, xususan yirik hedj-fondlarning majburiy likvidatsiyasi (zararlarni qoplash uchun majburiy sotuvlar) sabab bo‘lishi mumkin. Katta qarz yuki bilan ishlaydigan fondlar muammoga duch kelganda, o‘z pozitsiyalarini yopish uchun har qanday aktivni — hatto eng istiqbolli kompaniya aksiyalarini ham ommaviy ravishda sotishga majbur bo‘ladi.

Investorlar Nimaga E’tibor Qaratishi Kerak?

Hozirgi sharoitda har bir oqil investor uchun eng muhim ko‘nikma — biznesning zaiflashuvi sababli tushayotgan aksiya bilan bozor spekulyatsiyalari va texnik sotuvlar sabab arzonlashayotgan aksiyani farqlay bilishdir.

Aksiya narxining tebranishi har doim ham biznesning real qiymatini aks ettirmaydi. Kompaniyaning fundamental asoslari mustahkam bo‘lsa, vaqtinchalik hissiy va texnik pasayishlar vahimaga emas, balki istiqbolli imkoniyatlarga eshik ochishi mumkin.