Chip gigantlari hisoboti: Rekord foyda nega Uoll-stritni qoniqtirmadi?

Shu haftada yarim o‘tkazgichlar sanoatining ikki yetakchisi — TSMC va ASML o‘zlarining moliyaviy hisobotlarini e’lon qildi. Sun’iy intellekt (AI) chiplariga bo‘lgan talab “kosmik” darajada yuqori bo‘lishiga qaramay, bozor bu yangiliklarni sovuqqonlik bilan kutib oldi.

TSMC: Rekordlar choragi va kutilmagan pasayish

Dunyodagi eng yirik chip ishlab chiqaruvchi TSMC birinchi chorakda foydaning 58% ga oshganini ma’lum qildi. Bu ketma-ket to‘rtinchi chorakdagi rekord natija bo‘lishiga qaramay, kompaniya aksiyalari payshanba kuni 3% ga arzonlashdi.

• Daromad manbayi: Umumiy tushumning 61 foizi yuqori unumdorlikdagi hisoblash segmentidan (jumladan, Nvidia uchun AI chiplari) kelgan. O‘tgan chorakda bu ko‘rsatkich 55% edi.
• Narx siyosati: Yalpi foyda marjasi 66% gacha ko‘tarildi. 7 nanometr va undan kichik bo‘lgan ilg‘or chiplar umumiy daromadning 74 foizini tashkil etmoqda. Bu TSMC’ning Apple va Nvidia kabi gigantlarga narx belgilashda mutloq ustun ekanini ko‘rsatadi.

ASML va investitsiya qopqoni

Niderlandiyaning ASML kompaniyasi aksiyalari haftalik savdolarda 6,5% gacha pasaydi. Kompaniya kelajakdagi prognozlarini oshirgan bo‘lsa-da, Xitoyga savdo hajmining qisqarishi va sarmoyadorlarning haddan tashqari yuqori kutilmalari aksiyalarga bosim o‘tkazdi.

Ma’lumot uchun: ASML’ning bitta EUV (ekstremal ultrabinafsha litografiya) mashinasi 400 million dollardan oshadi. Bu qurilmalar Apple, Nvidia, AMD va Amazon uchun eng murakkab chiplarni chiza oladigan dunyodagi yagona texnologiyadir.

Ishlab chiqarishdagi “Tor Bo‘yin” (Bottleneck) muammolari

Mizuho Securities tahlilchisi Jordan Klaynning fikricha, hozirgi holat — bu “yaxshi raqamlar fonidagi tezkor pul rotatsiyasi”dir. Kompaniyalarning o‘sishini bir necha omillar cheklamoqda:

1. Quvvatlarning bandligi: TSMC hozirda deyarli 100% quvvat bilan ishlamoqda, ya’ni barcha mahsulotlar oldindan sotib bo‘lingan.
2. ASML mashinalari taqchilligi: Barclays tahlilchilari 2027-yilda 90 ta mashina yetkazib berilishini kutishgan edi, biroq ASML hozircha faqat 80 taga kafolat bermoqda.
3. Ilg‘or qadoqlash (Advanced Packaging): AI chiplarini yig‘ishdagi navbatdagi to‘siq — bu CoWoS texnologiyasidir. Nvidia ushbu quvvatlarning asosiy qismini band qilib qo‘ygan.

Geosiyosiy va ichki xavf-xatarlar

Investorlar Eron va Isroil o‘rtasidagi vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqdalar. Biroq TSMC rahbariyati ta’minot zanjirida uzilish kutmayotganini, geliy va vodorod kabi maxsus gazlarning yetarli zaxirasi mavjudligini ma’lum qildi.

Smartfonlar segmentida esa biroz pasayish kuzatildi — daromad o‘tgan chorakka nisbatan 11% ga kamaydi, buni mutaxassislar xotira chiplari yetishmovchiligi bilan izohlashmoqda.

Kelajak poygasi: Intel vs TSMC

TSMC o‘z ustunligini saqlab qolish uchun 2026-yilda kapital xarajatlarni 52-56 milliard dollargacha oshirishini e’lon qildi (taqqoslash uchun: 2025-yilda 40,5 mlrd dollar edi).

Shu bilan birga, AQShning Intel kompaniyasi ham “ilg‘or qadoqlash” poygasiga qo‘shildi. Intel allaqachon SpaceX, Tesla, Amazon va Cisco bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ygan bo‘lsa-da, ekspertlar uning TSMC’ni taxtdan tushira olishiga shubha bilan qarashmoqda.

Uplift.uz — Texnologiya va moliya olamidagi eng muhim yangiliklar.