AQSh va Eron ikki haftalik sulhga kelishdi — Hormuz bo‘g‘ozini ochish rejalashtirilmoqda

Donald Trump seshanba kuni Eron infratuzilmasiga rejalashtirilgan hujumlarni ikki haftaga to‘xtatishga rozi bo‘lganini ma’lum qildi. Bu qaror avval bildirilgan keskin tahdidlardan ortga chekinish sifatida baholanmoqda.

Uning ta’kidlashicha, bu kelishuv Strait of Hormuzni “to‘liq, darhol va xavfsiz” ochish sharti bilan amalga oshiriladi. Trump bu qaror Pokiston bosh vaziri Shehbaz Sharif va harbiy rahbar Asim Munir bilan o‘tkazilgan muzokaralarga asoslanganini bildirdi.

U ushbu qarorni “ikki tomonlama sulh” deb atadi. Bayonot ortidan neft narxlari keskin pasaydi, AQSh fond bozori fyucherslari esa sezilarli darajada ko‘tarildi.

Eron tashqi ishlar vaziri Abbas Araghchi ham alohida bayonot berib, ikki haftalik muddat davomida kemalar bo‘g‘ozdan xavfsiz o‘tishi mumkinligini ma’lum qildi. Bu jarayon Eron qurolli kuchlari bilan muvofiqlashtirilgan holda amalga oshiriladi.

Mazkur e’lon Trump tomonidan belgilangan oxirgi muddatga ikki soatdan kam vaqt qolganida yangradi. Unga ko‘ra, agar kelishuvga erishilmasa, Eron fuqarolik infratuzilmasiga keng ko‘lamli zarbalar berilishi mumkin edi. Bu ultimatum AQSh va global bozorlarda jiddiy xavotir uyg‘otgan edi.

Pokiston bosh vaziri Shehbaz Sharif avvalroq Trumpdan muddatni ikki haftaga uzaytirishni so‘ragan va Erondan ham bo‘g‘ozni vaqtincha ochishni “yaxshi niyat belgisi” sifatida ko‘rib chiqishni iltimos qilgan.

Har ikki tomon bu jarayonni ijobiy baholamoqda. Trump AQSh o‘zining asosiy harbiy maqsadlariga erishganini va uzoq muddatli tinchlik bo‘yicha kelishuvga yaqinlashganini ta’kidladi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, Eron tomonidan taqdim etilgan 10 banddan iborat taklif muzokaralar uchun maqbul asos sifatida ko‘rilmoqda. Aksariyat bahsli masalalar bo‘yicha kelishuvga erishilgan, qolgan jihatlar esa ikki haftalik muddat ichida yakunlanishi kutilmoqda.

Eron tomoni esa AQSh ushbu prinsiplarni muzokaralar uchun asos sifatida qabul qilganini va bu holatni o‘z pozitsiyasining ustunligi sifatida baholadi. Shu bilan birga, agar kelishuv yakuniga yetmasa, kurash davom etishi ham ta’kidlandi.

Ma’lum qilinishicha, yaqin kunlarda tomonlar Islamabad shahrida ikki hafta davom etadigan muzokaralarni boshlaydi. Eronning takliflari orasida AQSh qo‘shinlarini mintaqadan olib chiqish, sanksiyalarni bekor qilish, muzlatilgan aktivlarni qaytarish va urush zararlarini qoplash talablari ham bor.